Wat vooraf ging | Het project | De resultaten

Wat vooraf ging

Dunga, een klein vissers en landbouwers dorp in West Kenia, heeft naast armoede te maken met fatale ziekten waaronder cholera, tyfus, malaria en aids. De wens van de gemeenschap was om ‘hun’ kinderen een beeld van een ‘mogelijk betere toekomst te geven.

Op verzoek van de lokale gemeenschap heeft Cre8 in augustus 2006 een pilot-project uitgevoerd samen met leerkrachten en leerlingen van de primary school.

Aanleiding
In 2002 begon ik, Ben Hekkema, met het sponseren van Moses, toen een arm jochie in Dunga die geld nodig had voor de meest elementaire levensbehoeften, waaronder school. Via hem kwam ik in aanraking met de school voor wezen in Dunga en toen zij hoorden wat ik in Nederland voor werk deed (cultuureducatieve projecten opzetten) was er al snel de vraag of ik dat ook voor de kinderen in Dunga zou willen doen. Ik ben een aantal keren naar Dunga en verder in Kenia op reis gegaan (zie mijn weblog) en ben ‘verliefd’ geworden op het land, de cultuur en de mensen. Ik besloot om op de vraag van de mensen in Dunga in te gaan en heb met een aantal vrienden en collega’s Cre8 East Africa opgericht.

Met Moses (hier links op de foto) gaat het ondertussen heel goed. Hij zit in het tweede jaar van een goede middelbare school in Kisumu en is van plan arts te worden.

Achtergrond
Dunga is een kleine gemeenschap van Luo. Het dorp is een deel van de stad Kisumu, maar heeft een plattelandsuitstraling; traditionele hutten, meestal zonder riolering, waterleiding of elektriciteit. In Dunga leven zo’n 3000 mensen en in het deel van Dunga waar de school staat, Dunga Beach, wonen zo’n 800 mensen. 60% daarvan zijn kinderen. De bewoners leven van hun stukje land, vissen, hebben een klein winkeltje of handeltje. Het grootste deel leeft onder de armoedegrens (minder dan 1 dollar per dag).Van de bevolking heeft 40% HIV en vele volwassenen zijn overleden. Een aantal Dunganezen heeft besloten de problemen actief te lijf gaan. Zo is er in samenwerking met een Nederlandse/ Keniaanse organisatie, Stichting Dunga Development, en een plaatselijk gemeenschapscentrum van de katholieke kerk, Pandipieri, een ‘Informal Primary school’ (particuliere basisschool) voor de armste kinderen opgezet. Daar gaan kinderen van zes tot en met veertien naar toe. Voor de jongere kinderen is er de nursery (kleuterschool). Voor de wezen is een sponsorprogramma opgezet zodat zij naar school kunnen of een beroepsopleiding kunnen volgen.

Het project

Het Okang’ Machielo project bestaat uit drie delen:

1. Een training van het docententeam door Sami Gathii en Ben Hekkema waarin het hoofddoel was hen kennis te geven van cultuureducatie en het gebruik van een meer coachende methodiek bij het lesgeven.
2. Een week van werken met de kinderen met als eindresultaat een festival.
3. Een ‘follow up’ waarbij de school zelfstandig verder gaat met de cultuureducatieve activiteiten.

Vraaggestuurd
In de gesprekken met de gemeenschap is goed geluisterd naar wat de wensen, mogelijkheden en verwachtingen waren en hield Cre8 de eigen doelen in het achterhoofd. Uitgangspunt was de huidige situatie, en wat de deelnemers hieraan zouden willen veranderen en verbeteren. Gekeken is hierbij naar de kracht van cultuureducatie; hoe zou die volgens de doelgroep ingezet kunnen worden? En, om draagvlak te creëren en het project duurzaam te laten zijn; hoe zouden de kinderen de overige bewoners uit hun dorp Dunga kunnen betrekken bij hun activiteiten?

Voor veel bewoners was het een nieuwe insteek om met lokale expertise en kennis te werken, en deze eventueel aan te vullen met externe expertise. Het was , naast de uitdaging van het project, ook een uitdaging om een samenwerking tussen verschillende culturen op te zetten.

De voorbereiding van onze komst.
Het team van (keniaanse) artiesten en docenten had zich voorafgaand aan onze komst voorbereid door regelmatig bij elkaar te komen. Deze bijeenkomsten werden begeleid door Alphonce Omolo. Deze bijeenkomsten waren belangrijk voor het op gang brengen van het groepsproces tussen de docenten van de school en de artiesten en voor de praktische voorbereiding van het project.

De eerste week.
Gedurende de eerste week werden workshops gegeven met als doel elkaar nog beter te leren kennen, samen te werken en te leren om op een meer participerende manier met kinderen te werken. De workshops bestonden uit dans en dramaoefeningen door Sami Gathii en Ben Hekkema.

Duidelijk werd dat de ervaring en achtergrond per deelnemer nogal verschillend was. De docenten van de school hadden geen of weinig ervaring met kunstvakken, de kunstdocenten zelf waren onderling ook zeer verschillend waar het hun expertise betrof. De groep had veel energie, maar weinig concentratie. De oefeningen waren er dan op gericht de concentratie te verbeteren of juist de energie in de groep uit te leven. Ook was een groot deel van de oefeningen gericht op het samenwerken tussen kunstenaars en docenten. Voortdurend werd de link gelegd naar het werken met de kinderen, de opgedane ervaring vertalen naar hoe je dat met de kinderen zou aanpakken.

De tweede week.
Gedurende de tweede week werkten koppels van docenten en artiesten met de kinderen. De kinderen werden opgedeeld in groepen per disciplines: drama, dans, mime, stand up comedy, rap, beeldend: tekenen, schilderen, muziek en sculptuur.

Elke middag vond er een presentatie plaats van de kinderen die dag in hun groepjes hadden gedaan. Ze werkten toe naar een eindpresentatie voor het festival. 200 kinderen van groep 1 tot en met 8 (6 – 14 jarigen) hebben in ieder geval een deel van de workshops meegedaan en 185 kinderen uiteindelijk aan het festival.

Het Okang’ Machielo (Luo voor ‘the next step’, ‘de volgende stap’) festival.

Het festival vond plaats op de laatste zondag. De middag startte met een optocht vanaf de haven (Dunga Beach) naar de school. De optocht werd zo nu en dan onderbroken door korte toneelstukjes, dansjes, liedjes en een boomplant ceremonie.
De optocht eindigde op het schoolplein waar een podium was gecreëerd. Hier vonden de eindpresentaties van de verschillende groepjes plaats. Ook was er een expositieruimte waar honderden kunstwerken te bewonderen waren.

De uitwisseling Kenia en Nederland.
Tijdens het Okang’Machielo project werd samengewerkt met een vijftal Nederlandse scholen. Hiermee wil Cre8 het overheersende beeld van ‘het verloren continent’ bijstellen en nuanceren en er positieve en constructieve ideeën tegenover stellen. Afrika krijgt een gezicht voor de Nederlandse kinderen en andersom.

In vijf groepen 7 basisonderwijs en één brugklas voortgezet onderwijs hebben de medewerkers van de educatiegroep van Cre8 een workshop verzorgt. Daarbij was het onderwerp ‘Wat weet jij van Afrika en wat zou je er van willen weten?’.

Elke workshop werd gestart met een korte presentatie over Afrika, Kenia, Cre8, het project in Dunga. Verder was een discussie - dialoog aan de hand van een aantal vragen en stellingen een onderdeel van de workshop. Ten slotte kregen de kinderen uitgelegd wat de bedoeling was van de ‘Cre8 koffers’ en de weblog en hoe het verder zou gaan qua communicatie met Cre8.
De weblogs kunt u hier vinden: Cre8inschool, Dorus Rijkers school, Paltrok school en Montesori-boz.

De thema’s milieu, hygiëne en gezondheid stonden centraal. Ook werd er voorlichting gegeven over bijvoorbeeld gebruiksvoorwerpen van Keniaanse kinderen, wederom gericht op de hiervoor genoemde thema’s. Bijvoorbeeld een stokje als tandenborstel, kruidenzeep tegen eczeem en een bezem van lokale materialen gemaakt. De kinderen spraken over de overeenkomsten en verschillen tussen beide culturen en het waarom daarvan.

Uiteindelijk werd door de Nederlandse kinderen per klas een koffer gevuld met voorwerpen die volgens hun een goede afspiegeling waren van hun dagelijks leven. Verder werden de klassen ook in de gelegenheid gesteld om een eigen weblog bij te houden onder redactie van Cre8. Door de relatieve onbekendheid met dit fenomeen werd daar niet door elke klas even intensief gebruik van gemaakt.

In Kenia werd vol verwachting en met enthousiasme gereageerd op de komst van de koffers uit Nederland. De kinderen vonden het leuk om te zien dat Nederlandse kinderen met ongeveer de zelfde onderwerpen bezig zijn als zij. Ook de vorm waarin de boodschap was gegoten sprak ze aan. Gedichten, zelfgemaakte stripverhalen, tekeningen en kleine voorwerpen, een tandenborstel, een stuk zeep. Allemaal zaken waaraan de Keniaanse kinderen zaken uit hun eigen dagelijkse leven konden relateren.

Tijdens de weken dat ons team in Dunga was kregen de verschillende groepen van de school de opdracht om voorwerpen e.d. te maken en verzamelen die weer mee terug naar Nederland konden. Eenmaal in Nederland zijn de gevulde koffers weer naar de oorspronkelijke klassen van de scholen hier gegaan. De creatieve manier waarop door de kinderen in Dunga een aantal voorwerpen was gemaakt sprak de kinderen in Nederland enorm aan. Vissersboten, hutjes en andere zaken uit Dunga gemaakt van natuurlijke materialen en afval. Ook indrukwekkende gedichten en tekeningen.

De resultaten

De reacties van het publiek.
Het hele dorp was uitgelopen om het festival te kunnen zien. Er waren een groot aantal hoogwaardigheidbekleders. Iedereen reageerde enthousiast en vol bewondering op wat er in zo’n korte tijd met zoveel kinderen was bereikt. Ook vond men het opvallend dat de kinderen zo duidelijk hun eigen stempel op het geheel hadden weten te zetten.

Eén van de oudere bewoners van het dorp kwam naar ons toe en zei dat hij in alle jaren dat hij in het dorp woonde nog nooit zo iets moois had meegemaakt en dat hij trots was op de kinderen en op wat ze hadden laten zien. Enthousiast geworden door het festival bood de Lions Club van Kisumu spontaan aan om de school een jaar lang te sponsoren zodat ze konden deelnemen aan een landelijke kunstwedstrijd voor basisscholen.

En verder
In Dunga was afgesproken dat de school verder zou gaan met het kunstzinnige programma in buitenschoolse tijd en een Okang’ Machielo 2007 festival zou organiseren. Door allerlei oorzaken van organisatorische aard is dat uiteindelijk niet helemaal uit de verf gekomen. Enkele maanden is er door een klein team enthousiaste vrijwilligers onder leiding van Mike Aboge gewerkt met dans, drama en beeldende vormen. Door tijdgebrek en door het feit dat het een te zware belasting voor de docenten bleek is dat tijdelijk stopgezet. Wel is de school voornemens om in de toekomst de draad weer op te pakken en alsnog een vervolg te organiseren.

Door de deelnemers, de schoolleiding, diverse betrokkenen uit de gemeenschap is opgemerkt dat het project een positieve ‘impuls’ aan Dunga heeft gegeven en voor de kinderen een stimulerende en nuttige ervaring is geweest. Trots dat ‘hun kinderen’ in staat bleken een festival neer te zetten met zoveel talent en dat de gemeenschap op die manier zo positief in het nieuws kwam, de radio en nationale krant berichten er van! Het onderwerp, milieu, hygiëne en gezondheid en de samenhang daartussen is ook weer eens goed bij zowel de deelnemende kinderen als de gemeenschap onder de aandacht gebracht, hoewel het misschien niet meteen tot grote gedragsverandering heeft geleid. Het was moeilijk voor de school, die wordt geleid door vrijwilligers, een dergelijk groot project te ‘dragen’ zonder de hulp van een externe organisatie als Cre8. dat blijkt ook wel uit de stagnatie van het follow up programma. Ook is het voor een Nederlandse team niet gemakkelijk om alle achtergronden en het soms verborgen ‘krachtenveld’ van een gemeenschap als Dunga te doorgronden en er goed mee om te gaan. Moeilijk maar niet onmogelijk.

Voor de organisatie is dit een zeer leerzaam ‘pilot project’ geweest waarin we een aantal zaken hebben kunnen uitproberen en een aantal leerdoelen voor het volgende project hebben kunnen formuleren.

Enkele belangrijke conclusies zijn:

• Cre8 maakt zeer heldere afspraken over wederzijdse verwachtingen en doelen.
• Cre8 selecteert zelf de mensen in het artistieke team, zij moeten een hoog professioneel niveau hebben.
• De (video en schriftelijke) documentatie van het project is erg belangrijk.
• De uitwisseling met de Nederlandse kinderen/ jongeren krijgt een groter aandeel in het volgende project.
• Cre8 verwacht geen hoogdravende veranderingen in de gemeenschap maar ziet haar bijdrage als een katalysator tot verandering voor enkelen en wellicht een stimulans tot nadenken voor velen.